De vraag waar iemand woont in Nederland of in een ander land is in het algemeen gemakkelijk te beantwoorden. Vertrekt u met uw hele inboedel naar Canada om daar definitief te gaan wonen en werken, dan bent u emigrant.
Maar er zijn ook situaties die minder eenvoudig te beoordelen zijn. Bijvoorbeeld als u voor een periode van twee jaar in het buitenland gaat wonen.
In dergelijke twijfelgevallen hangt het ervan af met welk land u de sterkste persoonlijke band heeft. Om dat te beoordelen, spelen de volgende omstandigheden een rol:
Het totaal van de antwoorden op dergelijke vragen geeft uiteindelijk aan met welk land de sterkste persoonlijke band bestaat. Is dat het buitenland, dan pas is er sprake van emigratie.
Omstandigheden die relevant zijn voor de bepaling van de woonplaats, zijn:
Wie emigreert maar binnen een jaar weer terugkeert wordt geacht Nederland niet te hebben verlaten tenzij de fiscale woonplaats elders is geweest.
Het besluit van 4 maart 1958 geeft uitleg aan de woonplaats van zeevarenden zonder woning aan de vaste wal.
Uit de resolutie van 30 maart 1982 blijkt dat bij een verblijf alhier van drie jaar de woonplaats toch elders kan zijn.
Naar het buitenland uitgezonden ambtenaren die de Nederlandse nationaliteit hebben en die in dienst blijven bij de Nederlandse overheid, worden beschouwd als inwoners van Nederland. Dit geldt ook voor hun echtgenoot en voor hun kinderen jonger dan 27 jaar. In deze gevallen heeft men te maken met de Belastingdienst/Particulieren/Ondernemingen buitenland te Heerlen.
Voor het bepalen van de woonplaats van iemand wordt niet in elk land dezelfde methode toegepast. Het kan dan ook voorkomen dat zowel de Nederlandse als de buitenlandse belastingdienst u als inwoner van het eigen land beschouwt. Dit kan leiden tot dubbele belastingheffing. Nederland heeft echter met veel landen een belastingverdrag afgesloten, waardoor dubbele belastingheffing wordt voorkomen. Zie hier voor de lijst met belastingverdragen.
Wie niet in Nederland woont, kan als buitenlands belastingplichtige alhier belastingplichtig zijn voor zijn binnenlands onzuiver inkomen. Aangifte dient te worden gedaan middels het C-biljet dat dient te worden ingeleverd bij de Belastingdienst te Heerlen.
Volgens art. 1 wet inkomstenbelasting 1964 zijn natuurlijke
personen die in het buitenland wonen en inkomen genieten uit Nederland
onderworpen aan de inkomstenbelasting als buitenlands belastingplichtigen.
Of iemand die in het buitenland woont in Nederland is aan te merken als
buitenlands belastingplichtige, reikt niet verder dan het beantwoorden van de
vraag of die persoon in beginsel aan de inkomstenbelasting is onderworpen. Het
hof heeft geoordeeld dat voor de beantwoording van de vraag of iemand
binnenlands inkomen geniet voldoende is dat iemand stellig of naar verwachting
binnenlands inkomen zal toevloeien. Aldus het Hof op
17 juli 1998.
Ook als u tijdelijk in het buitenland gaat wonen, kan er sprake zijn van emigratie. Stel dat u door uw werkgever voor drie jaar wordt uitgezonden naar Indonesië. Uw gezin gaat mee. Beoordeeld naar de omstandigheden zal uw woonplaats in die drie jaar Indonesië zijn. U bent dus geëmigreerd.
Bij een vrij korte periode zal de conclusie al gauw zijn dat uw woonplaats door uw vertrek niet is veranderd en dat u voor de belastingheffing nog altijd als Nederlandse inwoner wordt beschouwd. Als u voor bijvoorbeeld een jaar wordt uitgezonden, zal doorgaans het gezin niet meegaan en de woning wordt in dat geval meestal aangehouden. De Belastingdienst beschouwt u in dat geval niet als geëmigreerd. Dit geldt niet als u kunt aantonen dat u in die periode daadwerkelijk in het buitenland heeft gewoond.